Istorijski triler… Ili triler u istoriji…

Moram nešto napisati o knjizi “Osmica” (eng. “The Eight”) autorke Ketrin Nevil. Knjigu sam dobio od moje kume Tanje 2005. godine kao poklon za rođendan,  ali do ljetos dana nekako nisam stizao da je pročitam. Uvijek se nalazilo nešto preče…
Roman je  vrhunski ispletena priča sa živopisnim likovima, uzbudljivom i višeslojnom radnjom (u svakom bitnom aspektu: akciono, prostorno i temporalno) i ukusnim i nadasve intrigirajućim stepenom misterioznosti i zapletenosti koji čitaoca naprosto parališe uz knjigu. Dakle, jedan izvrstan, zanimljiv, pa čak i poučan  roman koji mogu toplo preporučiti svima, kako kao štivo za ubijanje vremena, tako i kao aktivan stimulans za stimulaciju procesuiranja informacija, pretpostavki i mogućnosti u mozgu… Zaista izuzetno ispleteno tkivo radnje i odnosa, istorije i fikcije, pretpostavki i činjenica…
***
Međutim, na samim koricama knjige (a u pitanju je izdanje novosadskog “Solarisa” iz 2005.) stoji iritantna rečenica – konstatacija koja svojom plitkošću i usmjerenošću ka trenutno popularnim i aktuelnim književnim djelima prijeti da potencijalnog čitaoca, koji knjigu zagleda ili prelistava u knjižari ili na nekom štandu, navede na potpuno pogrešan trag, istovremeno umanjujući vrijednost i vještinu pripovijedanja koje sama autorka romana “Osmica” nesumnjivo posjeduje i u njemu ispoljava…
U pitanju je rečenica: “Ako volite Da Vinčijev kod volećete i ovaj istorijski triler“…
Ma šta mi reče!
Za neupućene, ili one koji se ne sjete/ne osjete potrebu da pogledaju datum izlaska prvog (originalnog) izdanja knjige “Osmica”, ova rečenica može značiti samo to da je još jedan u moru pisaca odlučio iskoristiti buru koja se podigla nakon izlaska Braunovog “Da Vinčijevog koda” (2003.) i brojne teorije i tumačenja koje ovaj roman iznosi, kako bi u nekom obliku dao svoj doprinos tome kroz formu književnog djela  i usput (možda, zašto da ne!) stekao planetarnu popularnost, mogućnost da mu roman bude otkupljen u svrhu pravljenja scenarija i – lovu, naravno…
E, pa, nije tako!
Roman “Osmica” izašao je (davne) 1988. godine, dakle mnogo prije “Koda” i sve prašine koju je taj romana podigao u svim nivoima javnosti. Inventivnost i majstorstvo pripovjedanja Ketrin Nevil ni u kom slučaju nisu našli svoj uzor u Denu Braunu (negdje drugo vjerovatno jesu, ali u njemu – NE!), a i događaji koje opisuje nisu ni blizu onima u “Kodu”, tako da je svako poređenje izlišno i neumjesno, čak i na nivou žanra. Stoga me jako čudi urednik/ lektor/ grafički dizajner koji je takvu rečenicu stavio/pustio na naslovnu stranu, jer je “Osmica” postojala i našla svoje mjesto pod krovom svjetske literature mnogo, mnogo i mnogo prije “Da Vinčijevog Koda”, pri čemu je, za razliku od potonjeg, izbjegla da postane opšte mjesto i predmet za popunjavanje polica, praznina u opštoj kulturi i tema za razgovor Onih Koji Nikad Ništa Ne Čitaju…
***
Da budem sasvim iskren, “Kod” je zanimljiv,  na prvo čitanje me je jako dojmio i predočio mi zaista mnogo intrigantnih pitanja i razmišljanja, ali mi se sve to nekako smučilo kad sam pročitao/prelistao dvije knjige koje su predstavljale osnovu za njegov nastanak (“Otkrovenje templara” i “Sveta krv, sveti Gral”) i  kad su na svakom ćošku počele nicati nove knjige na tu temu, sa novim teorijama, tumačenjima, pričama o templarima, alternativna Jevanđelja itd. Iz današnje perspektive, mnogo mi se više dopadaju “Anđeli i demoni”, kao kompletniji i zaokruženiji roman, ali to sad nije ni važno…
Važno je to što je “Da Vnčijev kod”, kao jedan literarni, kulturološki, pa čak i marketinški fenomen očigledno postao (pogrešan) sinonim za žanr “istorijski triler” (mada je i ta odrednica sama po sebi polemična, budući da literarni žanr “triler” u sebi nosi neminovnost posmatranja više vremenskih zona u cilju potpunijeg i sveobuhvatnijeg sagledavanja radnje, a budući da je i jučerašnji dan iz perspektive današnjice istorija, termin “istorijski” postaje prilično nepotreban u njoj) i kao takav baca u sjenu mnoga djela istog ili većeg kvaliteta (pravi primjer je genijalni roman “Bože, oprosti” Romena Sardua, koji kod nas prolazi gotovo nezapaženo), te čitaoca, često čak i prije nego što zaista uzme neku knjigu u ruke  i otvori prvu stranicu, navodi na nepotrebna  poređenja, namećući mu, direktno ili indirektno, “Kod” kao model kako bi roman tog tipa  trebalo da izgleda da bi bio zanimljiv, dopadljiv i pogodan za polemike…
A to je sasvim pogrešno…
“Osmica” je pravi dokaz za to…
Zato, ne gledajte korice knjiga. Čitajte ono što je unutra. Samo Ono vas neće zavesti i navesti na pogrešan trag. Takvo je kakvo je – da li će vam se dopasti, to je čisto vaš izbor i nešto za šta ste sami odgovorni i iza čega sami stojite…
A u tome je poenta i radost čitanja…
Naravno, za onoga kome je stalo da takvo nešto doživi…